علل تفاوت اضطراب در مردان

مقدمه:

اضطراب یکی از شایع‌ترین چالش‌های سلامت روان در جهان است؛ اما شیوه‌ای که مردان این اختلال را تجربه، ابراز و مدیریت می‌کنند، تفاوت‌های بنیادی با زنان دارد. در بسیاری از جوامع، تصویر عمومی از فرد مضطرب، کسی است که علائمی مانند دلشوره، گریه، ابراز ترس یا گوشه‌گیری ملایم را نشان می‌دهد. این تصویر کلیشه‌ای سبب شده است که اضطراب در مردان به طور گسترده‌ای نادیده گرفته شود یا به اشتباه، به عنوان «بدخلقی»، «پرخاشگری» یا «تیپ شخصیتی کنترل‌گر» برچسب بخورد. پژوهش‌ها نشان می‌دهند که اضطراب در برخی مردان ممکن است پشت رفتارهایی مانند خشم، غرق شدن در کار، رفتارهای پرخطر و شکایات جسمی پنهان شود.

این گفتار با رویکردی تخصصی، در چهار قسمت متوالی، به بررسی ریشه‌های بیولوژیکی و اجتماعی این تفاوت، علائم بالینی پنهان، پیامدهای مواجهه با آن و راهکارهای عملی و درمانی می‌پردازد.

چرا اضطراب در مردان متفاوت جلوه می‌کند؟

برای درک رفتارهای مردان در مواجهه با اضطراب، باید دو محوراصلی را بررسی کرد: زیست‌شناسی (هورمون‌ها) و جامعه‌شناسی (الگوهای جنسیتی).

۱. تفاوت‌های زیست‌شناختی و هورمونی

هنگام مواجهه با استرس و تهدید، سیستم عصبی سمپاتیک فعال شده و پاسخ «جنگ یا گریز» صادر می‌شود. برخی پژوهش‌ها نشان داده‌اند که اکسی‌توسین ممکن است در زنان گرایش به جست‌وجوی حمایت اجتماعی (پاسخ مراقبت و دوستی) را افزایش دهد، اما این الگو در همه افراد یکسان نیست. همچنین برخی پژوهشگران معتقدند هورمون‌های جنسی مردانه می‌توانند در کنار عوامل روان‌شناختی و اجتماعی، در افزایش احتمال بروز پاسخ‌های بیرونی و فعال به استرس نقش داشته باشند.

۲. الگوهای جنسیتی و جامعه‌پذیری

از دوران کودکی، در بسیاری از فرهنگ‌ها به پسران آموخته می‌شود که نماد قدرت، استواری و تکیه‌گاه بودن هستند. جملاتی مانند «مرد که گریه نمی‌کند»، «باید قوی باشی» یا «ترس برادر مرگ است»، ناخودآگاه به کودک آموزش می‌دهد که ابراز آسیب‌پذیری، ترس یا دلشوره، نشانه‌ای از ضعف و مایه شرمساری است. در نتیجه، برخی مردان ممکن است به جای یادگیری مهارت‌های تنظیم هیجان، بیشتر به سرکوب یا پنهان‌سازی هیجان‌ها روی آورند. وقتی اضطراب سرکوب شود، از بین نمی‌رود؛ بلکه تغییر شکل داده و از روزنه‌های دیگری خارج می‌شود.

با ما همراه باشید در فصل دوم از این گفتار به نشانه‌های بالینی و ماسک‌های اضطراب در مردان خواهیم پرداخت . با ما همراه باشید.........

تدوین:

مریم سعید فیروزآبادی دانشجوی دکتری تخصصی آموزش بهداشت و ارتقا سلامت

با راهنمایی:

دکتر محمد حسین کاوه استاد تمام گروه ارتقا سلامت، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی شیراز